• Mediawerf
  • Management & Consulting
  • Goed Bestuur & Toezicht
  • HMR
  • Knowly
Waarden in bestuur en toezicht: terug naar de basis
Hartger Wassink is organisatiepsycholoog en eigenaar van adviesbureau ‘De professionele dialoog’. Hij is verbonden aan NIVOZ, een organisatie die scholen legitimering en onderbouwing biedt voor een pedagogische visie op onderwijs. In september verschijnt Aan de slag met Policy Governance. Naar integer en effectief toezicht en bestuur van Caroline Oliver, waar Wassink samen met Helmie Ravenstein de vertaling van bezorgt.
Waarden in bestuur en toezicht: terug naar de basis

 

Maatschappelijke organisaties zijn in Nederland zijn in het verleden ontstaan vanuit particuliere initiatieven. De rijke traditie van stichtingen en verenigingen, die opgericht zijn om allerhande maatschappelijke taken te verzorgen: zorg, onderwijs en woningbouw is een bijzonder en waardevol onderdeel van de Nederlandse bestuurscultuur.

Onderwijsbesturen, zorginstellingen, maar ook banken en verzekeraars stonden van oudsher dicht bij de groepen wiens belangen ze vertegenwoordigden. Daar is sinds de jaren tachtig veel in veranderd. Fusies en decentralisatie van beleid hebben geleid tot schaalvergroting. En daarmee ontstond er een steeds grotere afstand tot de oorspronkelijke belanghebbenden.

 

Het Nederlandse model staat onder druk. Besturen van scholen, zorginstellingen en woningstichtingen liggen onder vuur en hun legitimiteit wordt ter discussie gesteld. Namens wie besturen zij eigenlijk? En wie stelt die toezichthouders aan? Er gaan stemmen op, om de sturing maar weer bij de overheid te leggen. Vooral dat woordje ‘weer’ is vreemd: de overheid heeft in Nederland namelijk nooit veel inhoudelijke sturing gehad! En het is maar de vraag of we met die centrale sturing de problemen van legitimiteit van toezicht en bestuur gaan oplossen. We dreigen zo het kind met het badwater weg te gooien.

 

In plaats van te bekvechten over centrale sturing van maatschappelijke organisaties of niet, zouden hun bestuur en toezichthouders terug moeten keren naar de waarden van de belanghebbenden die zij vertegenwoordigen. Jaap Winter sprak erover tijdens de recente Jaarlezing van Goed bestuur en Toezicht. Ook hij stelt dat er in de bestuurskamers te weinig over de waarden wordt gesproken, waardoor men zich onvoldoende oriënteert op de kern van goed bestuur en toezicht.

 

Mooi gezegd, maar wat zijn die waarden dan? Hiervoor moeten we terug naar de basis: de groepen namens wie we als bestuurders en toezichthouders onze taak vervullen. Begin bijvoorbeeld bij de oprichters van je stichting. U zult zien dat de idealen van een groep mensen die vlak na de oorlog een woningbouwvereniging stichtten, nog verrassend actueel zijn. Of dat een onderwijsvernieuwing van een eeuw geleden in haar gedachtegoed nog veel aanknopingspunten biedt om de kwaliteit van het huidige onderwijs te beoordelen.

Maar vraag het vooral aan de betrokkenen zelf, namens wie u dit belangrijke werk mag doen. U zult verrast zijn door hun betrokkenheid en waardevolle antwoorden.

Alleen als we in staat zijn de kernwaarden van onze organisaties te actualiseren door te laten zien hoe we ze als bestuurders en toezichthouders in de praktijk brengen, pas dan kunnen we het maatschappelijk vertrouwen terugwinnen. En de legitimiteit van de Nederlandse bestuurscultuur versterken.

Auteursgegevens

Hartger Wassink

Actualiteit
Publicatiedatum
30-05-2016

Reageer