Publicaties

Rolvastheid in een risicosamenleving

Eelke Heemskerk en Margrietha Wats

Complexiteit en toenemende druk vanuit extern toezicht dringen raden van commissarissen en toezicht in de semipublieke sector naar steeds nauwere betrokkenheid bij het primaire proces. Maar deze ontwikkeling richting een permanente ‘one-and-a-half-tier’ board lijkt niet de juiste. Het gaat er om dat het interne toezicht rolvast en op gezonde afstand van het bestuur blijft.

Lees artikel

Het aanpassingsvermogen van raden van advies

Judith van Helvert-Beugels

Familiebedrijven met een Raad van Advies besteden meer tijd aan strategie, zijn beter in het doorlopen van het opvolgingsproces en actiever bij internationalisering dan familiebedrijven zonder RvA. Deze effecten zijn niet gevonden voor een formele RvC. Dit blijkt uit een diepgaande studie uitgevoerd bij vier MKB familiebedrijven die werken met een RvA. RvA’s bij familiebedrijven blijken unieke configuraties, waarbij de rol en de taken van de RvA verschillend zijn in verschillende situaties.

Lees artikel

Aanspreken binnen de RvC en RvB

Gytha Heins

Zelfs ervaren leidinggevenden vinden het vaak nog moeilijk om iemand aan te spreken op ongewenst gedrag. Dit komt door groepsdruk, angst voor gezichtsverlies en kiezen voor ‘de goede vrede’ op korte termijn. Meer feedbacktrainingen zijn niet het antwoord. Wel helpt het om actief te werken aan (ervaren) veiligheid, duidelijke grenzen te stellen, te meten met één meetlat en ‘heilige gralen’ te delen.

Lees artikel

Kwaliteit van karakter

Van toezichthouders en commissarissen wordt maatschappelijk, waardegedreven, toezicht verwacht. Waardegedreven toezicht gaat om het vermogen gewetensvol en maatschappelijk relevant op te treden binnen een complexe samenleving. Waardegedreven leiderschap in de semipublieke sector gaat dus vooral om ons eigen moreel kompas en de relatie met de kern van de organisatie waar we op toezien. Dit artikel geeft handvaten om waardegedreven leiderschap in de diffuse praktijk van het maatschappelijk middenveld toe te passen.

Lees artikel

Normvervaging vergt een brede aanpak

Na incidenten die gevolg zijn van normvervaging, klinkt vaak een oproep tot een ‘nieuwe gedragscode’. Het is de vraag hoe effectief dat is, want normbesef is meestal wel aanwezig. Wie gericht wil werken aan het verkleinen van de kans op normvervaging moet kijken naar de kenmerken van hun context en het effect hiervan op het gedrag en ook naar de sociale processen, waarbij de (voorbeeld)rol van de leidinggevende van groot belang is.

Lees artikel

Lange termijn waardecreatie

Hans Strikwerda

De herziene Code noemt een aantal best practices om lange termijn waardecreatie te realiseren. De praktijk leert echter dat daarvoor meer en andere dingen nodig zijn dan de Code suggereert. De vraag is of bestuur en commissarissen, voor hun morele taak om lange termijn waardecreatie na te streven, zich kunnen beroepen op de Code. Of eist het moreel kompas dat zij gehouden mogen worden aan de best practices uit de praktijk?

 

 

Lees artikel

Interview Wout Dekker: "Rolzuiverheid in governance is essentieel"

Voor Wout Dekker, ex-topman van Nutreco en nu commissaris bij diverse ondernemingen, is een zuivere opvatting en invulling van de rol als bestuurder of commissaris altijd leidend geweest in zijn keuzes. De spanning die commissarissen voelen tussen betrokkenheid en afstand ziet hij dan ook in dat licht. “Besteed je je tijd en energie aan de zaken die horen bij je rol?”

Lees artikel

Vertrouwen, verbinden en empathie

Maar weinig organisaties kampten de afgelopen jaren met zulke grote imagoproblemen als de woningcorporaties. Niet onbegrijpelijk na tal een tal van incidenten, maar er wordt weleens vergeten dat het maatschappelijke middenveld een complexe wereld is. Na jarenlange deregulering heeft de overheid de teugels van de corporaties flink aangetrokken en ook de veranderende samenleving stelt andere eisen aan de publieke taak. Bestuurders en toezichthouders moeten de menselijke maat terugbrengen in het werk, stelt Jan van der Moolen, zelf jarenlang verantwoordelijk voor het financiële toezicht op de sector. Hij zette daarvoor een opleiding op.

Lees artikel

De hype voorbij

Petra van den Boom

Risicomanagement is hot, ook in de zorg. Het politieke, economische en maatschappelijke speelveld van de zorgsector verandert voortdurend. Het wordt voor bestuur en toezichthouder lastiger om overzicht te houden en aan alle eisen te blijven voldoen. Risicomanagement helpt daarbij en is daarmee het stadium van de hype ver voorbij.

Lees artikel

Op zoek naar de cliënt

Bas van de Moosdijk, Martje van Boxtel - van den Hoogen, Michela Zanetti en Peter van der Voort

De rol van de cliënt voor de borging van het publieke belang bij zorginstellingen is gegroeid. Vanuit de participatiesamenleving ontstaat een beweging die de governance van zorginstellingen stuurt naar een collaboratief model. Ondanks recente wetgeving is echter de cliënt nog onvoldoende in positie gebracht voor een evenwichtig drieluik met de raad van bestuur en de raad van toezicht. De prominentere positie van de cliënt maakt het spanningsveld tussen zeggenschap en medezeggenschap in relatie tot verantwoordelijkheid zichtbaar. Zorginstellingen zullen in de huidige bedrijfsvorm moeten zoeken naar de maximaal haalbare variant van medezeggenschap.

Lees artikel

Toezicht richting one-and-a-half tier board?

Frits Oukes en Goos Minderman

Welke thema’s zijn anno 2017 bij raden van toezicht in zorg, onderwijs en volkshuisvesting dominant en hoe ontwikkelen zij zich? Welke verschillen zijn tussen de sectoren te zien, maar vooral: welke overeenkomsten tekenen zich af in het toezicht? Kortom: wat is de staat van het toezicht in kwalitatieve zin? Met 7 onderwerpen die het waard zijn eens in de eigen raad van toezicht te bespreken.

Lees artikel

Kunnen Governance Codes nudgen?

Danielle Melis

Governancecodes sporen bestuurders, commissarissen en aandeelhouders via zorgvuldig gedefinieerde best practice bepalingen aan tot gewenst gedrag. Codes worden daarmee verondersteld invloed te hebben op de daadwerkelijke gedragingen in en rondom de bestuurskamers. Uit de gedragswetenschappen leren we dat de context waarin methodes van gedragsbeïnvloeding worden gebruikt, bepalend is voor de effectiviteit van gedragsbeïnvloeding. Dit biedt spelers in het governance domein een ander perspectief op de effectiviteit van governance codes.

Lees artikel

Much ado about nothing?

Joost Kramer

De recente evaluatie van de Wet Bestuur & Toezicht geeft aan dat belangrijke onderdelen van de wet ietwat achterhaald zijn. Of je het nu wel of niet eens bent met de achtergrond van het maximum van vijf commissariaten of de streefcijfers voor diversiteit, het is de vraag wat de werkelijke relevantie van deze wettelijke regelingen op dit moment nog is - en zelfs al in 2012 was. Het gedeelte over de one tier board en nevenaspecten zoals taakverdeling, aansprakelijkheid en tegenstrijdige belangen, zijn echter zeer nuttig voor de verdere doorontwikkeling van ons systeem van rechtspersonen.

Lees artikel

"Commissaris, gebruík die interne audit!"

Jan Schoenmakers

Afkomstig van de interne audit bij ING wil Johan Buitenga nu als commissaris zijn ideeën en ambities over de interne auditfunctie (IAF) verder brengen. De RvC kan veel intensiever gebruik maken van de expertise van de IAF. Die moet op zijn beurt zich verder ontwikkelen in high value added auditing, die uitdagend is vanwege complexiteit, inhoud, gedrag en cultuur, impact en gevoeligheid. Het gaat volgens Buitenga hier om “een van de meest zware functies binnen een organisatie”.

Lees artikel

VAN VERANTWOORDELIJKHEID NAAR AANSPRAKELIJKHEID

De tijden dat iemand argeloos bij een Raad van Toezicht aan tafel kon aanschuiven zijn allang voorbij. Toch is het altijd nog de vraag of de toezichthouder ten principale wel voldoende zicht heeft op de organisatie waarvoor men in die zin verantwoordelijk is. En urgent wordt het, wanneer de grens tussen verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid wordt overschreden. Dat wil elke toezichthouder toch wel heel graag vermijden. Tips voor het ontwikkelen van een goede antenne voor ‘verdachte’ signalen en andere Red Flags.

Lees artikel

TRAINEES IN DE RVT; EEN GOUDEN FORMULE

De Raad van Toezicht van zorginstelling De Zijlen startte in september 2016 met twee trainees: mensen met voldoende werkervaring, maar nog geen toezichtervaring, die graag een nevenfunctie als toezichthouder wilden verkrijgen. Gedurende een jaar participeerden ze in alle activiteiten van de RvT en kregen daarbij wisselende begeleiding van de individuele toezichthouders, zodat ook de verschillende expertisegebieden aan voor hen bod kwamen. Een verslag.

Lees artikel

TIEN TOEZICHTVRAGEN OVER CULTUUR

Jan Schoenmakers

Cultuur en gedrag lijken inmiddels de toonaangevende factoren te zijn in het streven naar goed bestuur en toezicht. Natuurlijk moeten ook deze soft controls gemeten en gemonitord worden. Daar kan de interne auditafdeling een belangrijke rol in spelen, denkt ethiekprofessor Muel Kaptein.

Lees artikel

“STAKEHOLDERENGAGEMENT HANGT SAMEN MET HET DNA VAN EEN LAND”

Meer dan ooit staan organisaties voor de vraag welke waarde zij creëren en hoe zij op de langere termijn willen functioneren. Om die vraag duurzaam en naar behoren te beantwoorden, moeten ze zich afvragen: met wie staan we eigenlijk in contact? Hoe kunnen we gebruikmaken van de inzichten van deze stakeholders? En hoe geven we de contacten met hen optimaal vorm? Auke de Bos ging in gesprek met Jan Peter Balkenende over deze belangrijke vragen.*)

 

*) dit artikel is eerder verschenen in EY Inform Zomer 2017

Lees artikel

PASSENDE EVALUATIES VOOR RADEN VAN TOEZICHT

Raden van toezicht en raden van commissarissen dienen ieder jaar hun functioneren te evalueren. Eéns in de twee of drie jaar dient dat te gebeuren met een externe deskundige. Vrijwel nergens is te vinden waar de evaluaties uit moeten bestaan. Er is een boeiend palet aan praktijken en instrumenten ontstaan waarbij het steeds de vraag is welke insteek of procedure goed is. In dit artikel komen enkele ervaringen aan bod, plus een overzicht van de gevolgde procedure in de semipublieke sectoren.

Lees artikel

'LEER WAARDENVRIJ OVER MACHT PRATEN'

Jan Schoenmakers

Als adviseur en coach van bestuurders en commissarissen is Oscar David bijna dagelijks bezig met macht en machtsuitoefening. Hij schreef daarover het boek Macht, van Instinct tot Integriteit. Hoe dichter bij de top, des te minder een manager bezig is met managen en des te belangrijker het machtsspel wordt. Zonder machtsuitoefening is leiderschap niet effectief, betoogt David. “Het grootste probleem op weg naar de top is te zorgen dat je je integriteit behoudt en niet ontspoort.”

Lees artikel

Meer artikelen?
Alle kennisbankartikelen van onder andere Goed Bestuur & Toezicht, Holland Management Review en Management & Consulting en vindt u nu ook op
Knowly: For Better Management.


Met uw GB&T-account kunt u direct inloggen bij Knowly.
U vindt de website van Knowly hier: www.knowly.nl