Publicaties

Vertrouwen, verbinden en empathie

Maar weinig organisaties kampten de afgelopen jaren met zulke grote imagoproblemen als de woningcorporaties. Niet onbegrijpelijk na tal een tal van incidenten, maar er wordt weleens vergeten dat het maatschappelijke middenveld een complexe wereld is. Na jarenlange deregulering heeft de overheid de teugels van de corporaties flink aangetrokken en ook de veranderende samenleving stelt andere eisen aan de publieke taak. Bestuurders en toezichthouders moeten de menselijke maat terugbrengen in het werk, stelt Jan van der Moolen, zelf jarenlang verantwoordelijk voor het financiële toezicht op de sector. Hij zette daarvoor een opleiding op.

Lees artikel

De hype voorbij

Petra van den Boom

Risicomanagement is hot, ook in de zorg. Het politieke, economische en maatschappelijke speelveld van de zorgsector verandert voortdurend. Het wordt voor bestuur en toezichthouder lastiger om overzicht te houden en aan alle eisen te blijven voldoen. Risicomanagement helpt daarbij en is daarmee het stadium van de hype ver voorbij.

Lees artikel

Op zoek naar de cliënt

Bas van de Moosdijk, Martje van Boxtel - van den Hoogen, Michela Zanetti en Peter van der Voort

De rol van de cliënt voor de borging van het publieke belang bij zorginstellingen is gegroeid. Vanuit de participatiesamenleving ontstaat een beweging die de governance van zorginstellingen stuurt naar een collaboratief model. Ondanks recente wetgeving is echter de cliënt nog onvoldoende in positie gebracht voor een evenwichtig drieluik met de raad van bestuur en de raad van toezicht. De prominentere positie van de cliënt maakt het spanningsveld tussen zeggenschap en medezeggenschap in relatie tot verantwoordelijkheid zichtbaar. Zorginstellingen zullen in de huidige bedrijfsvorm moeten zoeken naar de maximaal haalbare variant van medezeggenschap.

Lees artikel

Toezicht richting one-and-a-half tier board?

Frits Oukes en Goos Minderman

Welke thema’s zijn anno 2017 bij raden van toezicht in zorg, onderwijs en volkshuisvesting dominant en hoe ontwikkelen zij zich? Welke verschillen zijn tussen de sectoren te zien, maar vooral: welke overeenkomsten tekenen zich af in het toezicht? Kortom: wat is de staat van het toezicht in kwalitatieve zin? Met 7 onderwerpen die het waard zijn eens in de eigen raad van toezicht te bespreken.

Lees artikel

Kunnen Governance Codes nudgen?

Danielle Melis

Governancecodes sporen bestuurders, commissarissen en aandeelhouders via zorgvuldig gedefinieerde best practice bepalingen aan tot gewenst gedrag. Codes worden daarmee verondersteld invloed te hebben op de daadwerkelijke gedragingen in en rondom de bestuurskamers. Uit de gedragswetenschappen leren we dat de context waarin methodes van gedragsbeïnvloeding worden gebruikt, bepalend is voor de effectiviteit van gedragsbeïnvloeding. Dit biedt spelers in het governance domein een ander perspectief op de effectiviteit van governance codes.

Lees artikel

Much ado about nothing?

Joost Kramer

De recente evaluatie van de Wet Bestuur & Toezicht geeft aan dat belangrijke onderdelen van de wet ietwat achterhaald zijn. Of je het nu wel of niet eens bent met de achtergrond van het maximum van vijf commissariaten of de streefcijfers voor diversiteit, het is de vraag wat de werkelijke relevantie van deze wettelijke regelingen op dit moment nog is - en zelfs al in 2012 was. Het gedeelte over de one tier board en nevenaspecten zoals taakverdeling, aansprakelijkheid en tegenstrijdige belangen, zijn echter zeer nuttig voor de verdere doorontwikkeling van ons systeem van rechtspersonen.

Lees artikel

"Commissaris, gebruík die interne audit!"

Jan Schoenmakers

Afkomstig van de interne audit bij ING wil Johan Buitenga nu als commissaris zijn ideeën en ambities over de interne auditfunctie (IAF) verder brengen. De RvC kan veel intensiever gebruik maken van de expertise van de IAF. Die moet op zijn beurt zich verder ontwikkelen in high value added auditing, die uitdagend is vanwege complexiteit, inhoud, gedrag en cultuur, impact en gevoeligheid. Het gaat volgens Buitenga hier om “een van de meest zware functies binnen een organisatie”.

Lees artikel

VAN VERANTWOORDELIJKHEID NAAR AANSPRAKELIJKHEID

De tijden dat iemand argeloos bij een Raad van Toezicht aan tafel kon aanschuiven zijn allang voorbij. Toch is het altijd nog de vraag of de toezichthouder ten principale wel voldoende zicht heeft op de organisatie waarvoor men in die zin verantwoordelijk is. En urgent wordt het, wanneer de grens tussen verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid wordt overschreden. Dat wil elke toezichthouder toch wel heel graag vermijden. Tips voor het ontwikkelen van een goede antenne voor ‘verdachte’ signalen en andere Red Flags.

Lees artikel

TRAINEES IN DE RVT; EEN GOUDEN FORMULE

De Raad van Toezicht van zorginstelling De Zijlen startte in september 2016 met twee trainees: mensen met voldoende werkervaring, maar nog geen toezichtervaring, die graag een nevenfunctie als toezichthouder wilden verkrijgen. Gedurende een jaar participeerden ze in alle activiteiten van de RvT en kregen daarbij wisselende begeleiding van de individuele toezichthouders, zodat ook de verschillende expertisegebieden aan voor hen bod kwamen. Een verslag.

Lees artikel

TIEN TOEZICHTVRAGEN OVER CULTUUR

Jan Schoenmakers

Cultuur en gedrag lijken inmiddels de toonaangevende factoren te zijn in het streven naar goed bestuur en toezicht. Natuurlijk moeten ook deze soft controls gemeten en gemonitord worden. Daar kan de interne auditafdeling een belangrijke rol in spelen, denkt ethiekprofessor Muel Kaptein.

Lees artikel

“STAKEHOLDERENGAGEMENT HANGT SAMEN MET HET DNA VAN EEN LAND”

Meer dan ooit staan organisaties voor de vraag welke waarde zij creëren en hoe zij op de langere termijn willen functioneren. Om die vraag duurzaam en naar behoren te beantwoorden, moeten ze zich afvragen: met wie staan we eigenlijk in contact? Hoe kunnen we gebruikmaken van de inzichten van deze stakeholders? En hoe geven we de contacten met hen optimaal vorm? Auke de Bos ging in gesprek met Jan Peter Balkenende over deze belangrijke vragen.*)

 

*) dit artikel is eerder verschenen in EY Inform Zomer 2017

Lees artikel

PASSENDE EVALUATIES VOOR RADEN VAN TOEZICHT

Raden van toezicht en raden van commissarissen dienen ieder jaar hun functioneren te evalueren. Eéns in de twee of drie jaar dient dat te gebeuren met een externe deskundige. Vrijwel nergens is te vinden waar de evaluaties uit moeten bestaan. Er is een boeiend palet aan praktijken en instrumenten ontstaan waarbij het steeds de vraag is welke insteek of procedure goed is. In dit artikel komen enkele ervaringen aan bod, plus een overzicht van de gevolgde procedure in de semipublieke sectoren.

Lees artikel

'LEER WAARDENVRIJ OVER MACHT PRATEN'

Jan Schoenmakers

Als adviseur en coach van bestuurders en commissarissen is Oscar David bijna dagelijks bezig met macht en machtsuitoefening. Hij schreef daarover het boek Macht, van Instinct tot Integriteit. Hoe dichter bij de top, des te minder een manager bezig is met managen en des te belangrijker het machtsspel wordt. Zonder machtsuitoefening is leiderschap niet effectief, betoogt David. “Het grootste probleem op weg naar de top is te zorgen dat je je integriteit behoudt en niet ontspoort.”

Lees artikel

HOU IK GOED TOEZICHT?

Dick Ruimschotel

Toezichthouders van semipublieke organisaties zijn in het algemeen tevreden over zichzelf, hun raad en het bestuur. Ze hebben houvast aan de belangrijkste principes van toezicht. Ze weten hoe ze hun kwaliteit en effectiviteit moeten waarderen aan de hand van verschillende interne en externe bronnen. Voorgelegde dilemma’s en pijnpunten worden zelden als heel problematisch ervaren. Tegen deze achtergrond van tevredenheid tekent zich echter een groot probleem af: gebrek aan onafhankelijke informatie over het hoofdobject van toezicht; het bestuur en de organisatie en daarmee over de effectiviteit van het toezicht.

Lees artikel

SECRETARISFUNCTIE IN VERANDERING

Een goed functionerend bestuur heeft een adequate bestuursondersteuning nodig. Deze is vaak onzichtbaar maar juist door achter de schermen te blijven kan de ondersteuning goed werken én blijft voor de buitenwereld het bestuur zichtbaar. Maar hoe werkt eigenlijk de verhouding tussen bestuur en bestuurssecretaris, hoe kenmerkt hun interactie zich en wat is de relevantie van de context daarbij? Een belangrijke vraag is ook in hoeverre bestuurlijke veranderingen doorwerken in de rol van de secretaris. Dit artikel gaat in op de secretarisfunctie bij de Nederlandse universiteiten.

Lees artikel

VAN PAPIER NAAR PRAKTIJK

De herziene Corporate Governance Code benadrukt het belang van lange termijn waardecreatie en cultuur. Uit een onderzoek onder 61 bestuurders en toezichthouders, zowel werkzaam in profit als non-profit sectoren, blijkt dat zij deze speerpunten uit de code relevant vinden, maar toepassing in de praktijk als een uitdaging zien. Zij geven aandachtspunten mee die hierbij kunnen helpen. Dit artikel beschrijft de uitkomsten van het onderzoek en geeft aanbevelingen voor het gebruik van de code in de praktijk.

Lees artikel

IN CONTROL?

De aandacht die non-profitorganisaties hebben voor financiële risicobeheersing en tax control is sinds de financiële crisis flink toegenomen. Bovendien zijn veel fiscale regelingen voor non-profitorganisaties de afgelopen jaren op de schop gegaan. Toezichthouders en bestuurders zouden daarom meer fiscale kennis moeten hebben, stelt prof. dr. René van der Paardt van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Lees artikel

EEN NIEUWE CODE, EEN NIEUW GELUID

In een onderzoek onder commissarissen en toezichthouders is nagegaan in hoeverre de nieuwe code bij hen resoneert en effect kan hebben op goed bestuur in hun organisaties. De respondenten vinden de aanpassing van de Code niet echt nodig, maar waarderen het benoemen van belangrijke thema’s, waaronder het niet uitgewerkte thema corruptie en omkoping. Zo wordt de Code van een normgevende richtlijn steeds meer een inspiratiedocument.

Lees artikel

MAN – VROUW, FIFTY - FIFTY

Diversiteit is meer dan de economische kant van de vrouw-man verhouding, het gaat ook om het perspectief van mensenrechten, het bieden van gelijke kansen. Ondanks vele initiatieven op het gebied van diversiteit scoort Nederland internationaal laag. Om deze situatie te verbeteren is de huidige dertig procent regel voor de samenstelling van het bestuur of de RvC niet voldoende. Voor het bereiken van echt gelijke kansen voor mannen én vrouwen moet de regel worden opgetrokken naar vijftig procent.

Lees artikel

“BETROKKEN TOEZICHT IS EFFECTIEVER”

Jan Schoenmakers

Lees artikel

Meer artikelen?
Alle kennisbankartikelen van onder andere Goed Bestuur & Toezicht, Holland Management Review en Management & Consulting en vindt u nu ook op
Knowly: For Better Management.


Met uw GB&T-account kunt u direct inloggen bij Knowly.
U vindt de website van Knowly hier: www.knowly.nl